जगाचे लक्ष सध्या मध्यपूर्वेतील तणावाकडे लागले असताना, युरोपच्या सीमेवरील काळा समुद्र हा आता जागतिक व्यापारासाठी सर्वात धोकादायक सागरी मार्ग बनला आहे. रशिया आणि युक्रेन यांच्यातील युद्धाची झळ थेट व्यापारी जहाजे आणि त्यावरील खलाशांपर्यंत पोहोचली आहे. जहाजांवरील हल्ल्यांच्या संख्येत काळ्या समुद्राने होर्मुझच्या सामुद्रधुनीलाही मागे टाकले आहे.
हल्ल्यांची आकडेवारी धक्कादायक
सागरी सुरक्षा संस्थांच्या आकडेवारीनुसार, यंदा आतापर्यंत काळ्या समुद्रात ५७० हून अधिक व्यापारी जहाजांना लक्ष्य करण्यात आले आहे. जुलै ते सप्टेंबर या तीन महिन्यांत हल्ल्यांचा स्फोट झाला असून, या काळात सुमारे ३८७ जहाजांवर हल्ले झाले. ही संख्या मागील तिमाहीच्या तुलनेत पाच पटीने अधिक आहे. तिसऱ्या तिमाहीत दररोज सरासरी चारपेक्षा जास्त जहाजांवर हल्ले नोंदवले गेले. तुलनेत, होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत आणि संपूर्ण मध्यपूर्वेत फेब्रुवारीपासून आतापर्यंत सुमारे १२० ते १३० घटना घडल्या असून, त्यात २५ जणांचा मृत्यू झाला आहे. काळ्या समुद्रातील हल्ल्यांमध्ये आतापर्यंत ३० हून अधिक खलाशांचा मृत्यू झाला असून, २० हून अधिक खलाशी बेपत्ता आहेत. या भीतीमुळे व्यापाऱ्यांनी काळ्या समुद्राकडे पाठ फिरवली असून, ऑक्टोबरमध्ये बोस्फोरस सामुद्रधुनीतून होणारी जहाज वाहतूक गेल्या वर्षीच्या तुलनेत ४१ टक्क्यांनी घटली आहे.
दोन्ही देशांकडून जहाजांवर हल्ले; नाटोची परीक्षा
या सागरी संघर्षात रशिया आणि युक्रेन हे दोन्ही देश एकमेकांच्या आर्थिक नाड्या आवळण्यासाठी व्यापारी जहाजांना लक्ष्य करत आहेत. रशियन सैन्याने प्रामुख्याने युक्रेनमधून अन्नधान्य निर्यात करणाऱ्या जहाजांवर हल्ले केले आहेत, तर प्रत्युत्तरात युक्रेनने ड्रोनच्या मदतीने रशियन जहाजांवर हल्ले केले आहेत. सागरी सुरक्षा संस्थेच्या मते, गेल्या ४५ दिवसांतील एकूण हल्ल्यांपैकी सुमारे ९० टक्के हल्ल्यांसाठी रशिया जबाबदार आहे. हे हल्ले आता केवळ रशिया किंवा युक्रेनच्या किनाऱ्यापुरते मर्यादित राहिलेले नाहीत; ते थेट नाटो सदस्य देशांच्या विशेष आर्थिक क्षेत्रांपर्यंत पोहोचले आहेत. १५ ऑक्टोबर रोजी रोमानियाच्या किनाऱ्याजवळ ‘वाइन ट्रेडर’ या रासायनिक टँकरवर ड्रोनने सलग हल्ले केले. या हल्ल्यात जहाजाचे मोठे नुकसान झाले असून, सात खलाशी बेपत्ता आहेत. २३ ऑक्टोबर रोजी रोमानियाच्याच किनाऱ्याजवळ ‘खोरिव्ह’ हे मालवाहू जहाज हल्ल्यानंतर समुद्रात बुडाले; या दुर्घटनेत एका खलाशाचा मृत्यू झाला, तर तीन जण बेपत्ता झाले. या बदलत्या परिस्थितीचे वर्णन नाटोसाठी एक नवीन आणि कठीण परीक्षा असे करण्यात आले आहे.
धान्य पुरवठ्यावर संकट; खलाशांचे भवितव्य अनिश्चित
इराणमधील युद्ध आता आठव्या महिन्यात पोहोचले असून, त्यामुळे जगभरातील इंधन आणि ऊर्जा पुरवठ्यावर संकट आले आहे. दुसरीकडे, काळ्या समुद्रातील संघर्षामुळे जगाच्या अन्न पुरवठ्यावरही आघात होत आहे. काळा समुद्र हा युक्रेनच्या गहू, मका आणि इतर शेतीमालाच्या निर्यातीसाठी सर्वात महत्त्वाचा मार्ग आहे. जहाज वाहतूक संघटनांनी इशारा दिला आहे की, हिंसाचार असाच सुरू राहिल्यास जागतिक धान्य पुरवठा साखळी कोलमडून पडेल आणि विकसनशील देशांमध्ये अन्नधान्याचे दर गगनाला भिडू शकतात. या सर्व घडामोडीत सर्वाधिक भरडला जात आहे तो सामान्य खलाशी. कोणत्या बंदरावर जायचे आणि कोणता मार्ग निवडायचा, याचा निर्णय जहाजमालक किंवा कंपन्या घेतात; खलाशांना त्यावर बोलण्याचा अधिकार नसतो. पोटाची खळगी भरण्यासाठी समुद्रावर गेलेले हे खलाशी आज थेट ड्रोन आणि क्षेपणास्त्रांच्या निशाण्यावर आहेत. तणाव कमी होण्याची कोणतीही चिन्हे सध्या दिसत नसल्याने, खलाशी, जहाजमालक आणि सागरी विमा कंपन्यांसमोर अनिश्चित भविष्य उभे राहिले आहे.
स्रोत: मूळ बातमी
Leave a Reply