भारतीय कुटुंबांमध्ये सोने आणि चांदी खरेदी करणे ही बचत आणि गुंतवणुकीची जुनी पद्धत आहे. लग्न, सण आणि इतर विशेष प्रसंगी सोन्याचे दागिने खरेदी केले जातात. अनेक कुटुंबांकडे वडिलोपार्जित दागिनेही असतात. पण घरात कायदेशीररित्या किती सोने ठेवण्याची परवानगी आहे, याचा विचार अनेकांनी कधी केला नसेल. आयकर विभागाच्या धाडीदरम्यान घरातील सोने जप्त केले जाऊ शकते का, हा प्रश्नही अनेकांच्या मनात असतो.
कोणाला किती सोने ठेवता येते?
केंद्रीय प्रत्यक्ष कर मंडळाच्या नियमांनुसार, आयकर विभागाच्या धाडीदरम्यान सोन्याचे दागिने सामान्यतः जप्त केले जात नाहीत, कारण वेगवेगळ्या प्रवर्गांसाठी विशिष्ट प्रमाण निश्चित करण्यात आले आहे. विवाहित महिला ५०० ग्रॅमपर्यंत सोन्याचे दागिने ठेवू शकतात. अविवाहित महिलांसाठी ही मर्यादा २५० ग्रॅम आहे, तर पुरुषांसाठी ती १०० ग्रॅम आहे. पुरुष विवाहित आहेत की अविवाहित, यावर हा नियम वेगळा लागू होत नाही; दोघांसाठीही मर्यादा १०० ग्रॅमच आहे.
मर्यादेपेक्षा जास्त सोने असेल तर काय?
५०० ग्रॅम, २५० ग्रॅम किंवा १०० ग्रॅम सोने बाळगण्यासाठी कोणतीही कायदेशीर कमाल मर्यादा नाही. याचा अर्थ असा की, आयकर विभागाच्या धाडीदरम्यान एका विशिष्ट रकमेपर्यंतचे दागिने सामान्यतः जप्त केले जाणार नाहीत. कोणीही आपल्या कायदेशीर कमाईतून खरेदी केलेले सोन्याचे दागिने बाळगू शकतो. वारसा हक्काने मिळालेले सोन्याचे दागिनेही ताब्यात ठेवता येतात. मात्र, एखाद्याकडे निर्धारित रकमेपेक्षा जास्त सोने असेल, तर त्यांना खरेदीची बिले, वारसा हक्काची कागदपत्रे किंवा इतर पुराव्यांद्वारे त्याचा स्रोत सिद्ध करावा लागू शकतो. कुटुंबाची आर्थिक परिस्थिती, चालीरीती आणि परंपरा यांवर अवलंबून, धाड टाकणारे अधिकारी निर्धारित मर्यादेपलीकडील सोन्याचे दागिने जप्त न करण्याचा निर्णयही घेऊ शकतात. अलीकडेच सर्वोच्च न्यायालयाने सोन्याबाबत महत्त्वपूर्ण निरीक्षणे नोंदवली आहेत. न्यायालयाने म्हटले आहे की, सोन्याला सूट असूनही उत्पन्नाचा स्रोत जाहीर करणे आवश्यक आहे.
सोन्याप्रमाणेच चांदी घरात साठवण्यासाठी कोणतीही निश्चित कमाल कायदेशीर मर्यादा नाही. चांदीची भांडी, दागिने आणि इतर वस्तू घरात ठेवता येतात. मात्र, मोठ्या प्रमाणात चांदी असेल, तर तिच्या स्रोताबद्दल माहिती देणे आवश्यक असू शकते. त्यामुळे खरेदीची बिले, वारसा किंवा भेटवस्तूंशी संबंधित कागदपत्रे जपून ठेवणे उत्तम.
स्रोत: मूळ बातमी
Leave a Reply