सोशल मीडियावर सध्या एक भीतीदायक दावा मोठ्या प्रमाणावर पसरत आहे. १३ नोव्हेंबर २०२६ रोजी संपूर्ण जगाचा अंत होणार असल्याचं सांगणारे व्हिडिओ, पोस्ट आणि बातम्या इंटरनेटवर व्हायरल होत आहेत. या दाव्यात असं म्हटलं जातं की, सुमारे ६६ वर्षांपूर्वी नामांकित शास्त्रज्ञांनीच या विशिष्ट तारखेला महाविनाश होईल असं भाकीत केलं होतं. त्यामुळे सर्वसामान्य लोकांमध्ये चिंतेचं वातावरण निर्माण होणं स्वाभाविक आहे. पण या दाव्यामागील सत्य काय आहे? शास्त्रज्ञांनी खरोखरच पृथ्वी नष्ट होण्याचा इशारा दिला होता, की यामागे काही वेगळंच गणित आहे?
१९६० मधील संशोधनात नेमकं काय होतं?
या सगळ्या प्रकरणाची सुरुवात ४ नोव्हेंबर १९६० रोजी झाली. त्या दिवशी अमेरिकेतील प्रतिष्ठित ‘सायन्स’ या विज्ञान नियतकालिकात एक विशेष शोधनिबंध प्रकाशित झाला होता. त्याचं शीर्षक होतं — “Doomsday: Friday, 13 November, A.D. 2026” (प्रलय: शुक्रवार, १३ नोव्हेंबर २०२६). या संशोधनाचे लेखक होते ऑस्ट्रियन-अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञ हाइन्झ फॉन फोर्स्टर, आणि त्यांच्यासोबत पॅट्रिशिया मोरा व लॉरेन्स एमियट या संशोधकांनी काम केलं होतं. हे सर्व संशोधक अमेरिकेतील इलिनॉय विद्यापीठाच्या इलेक्ट्रिकल इंजिनिअरिंग विभागात कार्यरत होते.
या संशोधकांनी ख्रिस्ती युगाच्या सुरुवातीपासून ते १९५८ पर्यंतच्या मानवी लोकसंख्येच्या तब्बल २४ ऐतिहासिक अंदाजांचा अभ्यास केला. मानवी लोकसंख्या कशी वाढते आणि भविष्यात तिचा वेग कसा असेल, हे समजून घेण्यासाठी त्यांनी एक गुंतागुंतीचं गणितीय मॉडेल तयार केलं. या अभ्यासात त्यांना असं आढळलं की, मानवी लोकसंख्या एका स्थिर किंवा सरळ दराने न वाढता तिचा वेग कालांतराने वेगाने वाढत जातो. याला वैज्ञानिक परिभाषेत ‘हायपरबोलिक ग्रोथ’ असं म्हटलं जातं.
संशोधकांचं असं मत होतं की, मानवाकडे एकमेकांशी संवाद साधण्याची, सहकार्य करण्याची आणि तंत्रज्ञानाचा वापर करून संघटित होण्याची अनोखी क्षमता आहे. त्यामुळे निसर्गाच्या मर्यादेवर मात करून लोकसंख्या वेगाने वाढण्यास मदत झाली. याच गणितीय समीकरणाच्या आधारे त्यांनी असा निष्कर्ष काढला की, जर लोकसंख्या वाढीचा हाच वेग सतत राहिला, तर १३ नोव्हेंबर २०२६ या दिवशी जागतिक लोकसंख्येचा आकडा गणितीयदृष्ट्या ‘अनंत’ होईल.
‘जगाचा अंत’ की निव्वळ गणितीय परिस्थिती?
शोधनिबंधाचं शीर्षक वाचून सामान्य लोकांना असं वाटणं स्वाभाविक आहे की त्या दिवशी पृथ्वीवर काहीतरी मोठी आपत्ती घडणार आहे. परंतु प्रत्यक्षात या संशोधनात पृथ्वीच्या प्रत्यक्ष विनाशाचा कुठेही उल्लेख नव्हता. शास्त्रज्ञांनी असा कोणताही दावा केला नव्हता की १३ नोव्हेंबर २०२६ रोजी पृथ्वीवर एखादा मोठा लघुग्रह आदळेल, किंवा प्रचंड भूकंप, ज्वालामुखीचा उद्रेक आणि महाप्रलय येईल.
वैज्ञानिक भाषेत ‘Doomsday’ किंवा ‘Singularity’ हा शब्द एका काल्पनिक गणितीय परिस्थितीचं वर्णन करण्यासाठी वापरला गेला होता. गणितामध्ये ‘सिंग्युलॅरिटी’ म्हणजे असा बिंदू जिथे एखाद्या समीकरणाचं उत्तर अथांग किंवा अनंत येतं. परंतु व्यावहारिक जगात, पृथ्वीवर उपलब्ध असलेली मर्यादित संसाधनं, पिण्याचं पाणी, अन्नधान्य उत्पादनाची मर्यादा आणि पर्यावरणाचा समतोल पाहता, मानवी लोकसंख्या प्रत्यक्षात कधीही ‘अनंत’ होऊ शकत नाही. त्यामुळे १९६० च्या या लोकसंख्येच्या मॉडेलला जगाच्या अंताचं भाकीत मानणं पूर्णपणे चुकीचं आणि दिशाभूल करणारं ठरतं.
सौर वादळांची अफवा कुठून आली?
सोशल मीडियावर हा विषय पुन्हा चर्चेत येण्याचं आणखी एक कारण म्हणजे १९६० च्या दशकातील एका वृत्तपत्रातील जुना लेख. २९ नोव्हेंबर १९६४ रोजी इजिप्तमधील ‘वतनी’ या वृत्तपत्रात लेखक मिशेल टेकला यांचा एक लेख प्रसिद्ध झाला होता. या लेखाचं शीर्षकही १३ नोव्हेंबर २०२६ या तारखेशी आणि जगाच्या अंताशी संबंधित होतं. अलीकडच्या काळात या जुन्या वर्तमानपत्राचं कात्रण व्हॉट्सॲप आणि फेसबुकवर मोठ्या प्रमाणावर व्हायरल झालं. या कात्रणाचा संदर्भ देऊन काही लोकांनी सौर हालचाली, हवामान बदल आणि नैसर्गिक आपत्ती यांचा या तारखेशी संबंध जोडण्यास सुरुवात केली.
सूर्यावर नियमितपणे घडणाऱ्या सौर ज्वाला आणि कोरोनल मास इजेक्शन यांसारख्या घटनांमुळे पृथ्वीच्या चुंबकीय क्षेत्रावर नक्कीच परिणाम होतो. यामुळे रेडिओ फ्रिक्वेन्सी, सॅटेलाइट कम्युनिकेशन, जीपीएस आणि पॉवर ग्रिडमध्ये काही काळासाठी अडथळे निर्माण होऊ शकतात. परंतु खगोलशास्त्रज्ञांच्या मते, या सौर हालचालींमुळे संपूर्ण पृथ्वी किंवा मानवी प्रजाती नष्ट होण्याची कोणतीही शक्यता नसते. प्रसिद्ध खगोलशास्त्रज्ञ इमाद मुजाहिद यांनी बीबीसी न्यूज अरबीशी बोलताना स्पष्ट केलं आहे की, १३ नोव्हेंबर २०२६ रोजी पृथ्वीला धोका निर्माण करेल अशी कोणतीही खगोलीय घटना घडणार नाही.
थोडक्यात, १३ नोव्हेंबर २०२६ रोजी जगाचा अंत होण्याचा कोणताही वैज्ञानिक पुरावा किंवा खगोलीय धोका नाही. हा केवळ एका जुन्या लोकसंख्याविषयक गणितीय मॉडेलचा विपर्यास आहे.
स्रोत: मूळ बातमी
Leave a Reply