पारिजातक वृक्ष स्वर्गातून पृथ्वीवर कसा आला? रंजक कथा

पारिजातक, अर्थात प्राजक्त हा सुगंधी फुलांसाठी आणि धार्मिक महत्त्वासाठी ओळखला जाणारा वृक्ष आहे. रात्री उमलणारी त्याची पांढरी फुले, त्यांचा केशरी देठ आणि पहाटे जमिनीवर पडलेला फुलांचा सडा मन मोहवून टाकतो. पौराणिक कथेनुसार हा दिव्य वृक्ष स्वर्गातून पृथ्वीवर कसा आला, याची कथा अधिकच रंजक आहे.

समुद्रमंथनातून उत्पत्ती आणि नारदांचा प्रसंग

पौराणिक मान्यतेनुसार देव आणि दानवांनी केलेल्या समुद्रमंथनातून अनेक दिव्य रत्ने प्रकट झाली. त्यामध्ये पारिजातक वृक्षाचाही समावेश असल्याचे काही पुराणकथांमध्ये सांगितले जाते. समुद्रमंथनातून मिळालेला हा वृक्ष देवराज इंद्राने स्वर्गातील नंदनवनात लावला. त्याची फुले अत्यंत सुगंधी होती, त्यामुळे पारिजातकाला देववृक्ष म्हणून विशेष महत्त्व मिळाले. द्वापरयुगातील एका कथेनुसार, एकदा देवर्षी नारदमुनी स्वर्गातून पारिजातकाची फुले घेऊन आले आणि त्यांनी ती श्रीकृष्णांना अर्पण केली. श्रीकृष्णांनी ती फुले आपली पत्नी रुक्मिणी हिला दिली आणि रुक्मिणीच्या केसांत ती फुले सजली.

सत्यभामेचा हट्ट आणि फुलांचा सुंदर तोडगा

ही गोष्ट श्रीकृष्णांची दुसरी पत्नी सत्यभामा हिला समजली तेव्हा तिलाही पारिजातकाची फुले हवीशी वाटली. मात्र केवळ काही फुलांवर तिचे समाधान झाले नाही. तिने संपूर्ण पारिजातक वृक्षच आपल्या अंगणात आणून लावण्याचा आग्रह धरला. तिची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी श्रीकृष्ण स्वर्गात गेले आणि त्यांनी इंद्राकडे वृक्षाची मागणी केली. स्वर्गातील दिव्य संपत्ती पृथ्वीवर नेण्यास इंद्राने विरोध केला, त्यामुळे दोघांमध्ये संघर्ष निर्माण झाला. पौराणिक कथेनुसार श्रीकृष्णांनी इंद्राचा पराभव केला आणि गरुडाच्या साहाय्याने हा वृक्ष द्वारकेत आणला. वृक्ष सत्यभामेच्या अंगणात लावण्यात आला, पण त्याची लागवड अशी केली गेली की झाड सत्यभामेच्या अंगणात असूनही त्याची फुले शेजारील रुक्मिणीच्या अंगणात पडत असत. अशा प्रकारे सत्यभामेला संपूर्ण वृक्ष मिळाला आणि रुक्मिणीलाही त्याच्या फुलांचा सुगंध व सौंदर्य अनुभवता आले, अशी या कथेमागील लोकमान्यता आहे.

स्रोत: मूळ बातमी