आज अनेक ग्राहकांकडे एकाच वेळी वैयक्तिक कर्ज, गृहकर्ज आणि वाहनकर्ज अशी वेगवेगळी कर्जे असतात. अशा परिस्थितीत एक किंवा अधिक कर्जखाती थकली, तर बँकेला वसुलीसाठी कोणती पावले उचलता येतात, हा प्रश्न अनेकांच्या मनात असतो. याबाबत ग्राहकांचे हक्क आणि बँकेचे अधिकार समजून घेणे महत्त्वाचे ठरते.
प्रत्येक खाते स्वतंत्र की एकत्रित वसुली?
एका ग्राहकाची अनेक कर्जखाती असली, तरी प्रत्येक खाते आपोआप स्वतंत्र मानले जाईलच असे नाही. खात्यांमधील परस्पर संबंध, समान तारण, सामायिक कर्जदार किंवा हमीदार असल्यास बँक एकत्रित वसुलीचा विचार करू शकते. मात्र, केवळ एक खाते थकीत झाले म्हणून ग्राहकाची सर्व खाती आपोआप अनुत्पादक मालमत्ता ठरतात, असा कोणताही सार्वत्रिक नियम नाही. यासाठी रिझर्व्ह बँकेचे निर्देश, कर्जाचा प्रकार, खात्यांमधील संबंध आणि करारातील अटी तपासणे आवश्यक असते.
डीआरटीमार्फत वसुलीची प्रक्रिया
बँक किंवा वित्तीय संस्थेची पात्र थकबाकी असेल, तर कर्ज वसुली न्यायाधीकरणासमोर वसुली अर्ज दाखल करता येतो. अशा अर्जात संबंधित कर्जखाती, थकबाकीची रक्कम, व्याज, तारण आणि हमीदाराची जबाबदारी यांचा उल्लेख केला जातो. अनेक कर्जखाती एकाच ग्राहकाशी संबंधित असतील, तर कायदेशीरदृष्ट्या संबंधित दावे एकत्र मांडण्याचा विचार होऊ शकतो. तरीही प्रत्येक खात्याची थकबाकी, कागदपत्रे, मर्यादेचा कालावधी आणि वसुलीचा आधार स्पष्ट असणे गरजेचे असते.
बँकेचे अधिकार आणि ग्राहकांचे संरक्षण
करारानुसार थकबाकी वसूल करण्याचा अधिकार बँकेला आहे. योग्य प्रकरणात बँक तारणाची अंमलबजावणी करू शकते, डीआरटी प्रक्रिया अवलंबू शकते किंवा इतर कायदेशीर उपाय योजू शकते. हमीदाराची जबाबदारी लागू कायदा आणि हमी करारानुसार ठरते. दुसरीकडे, ग्राहकालाही महत्त्वाचे हक्क आहेत. कर्जखात्याचा तपशील, थकबाकीचे गणित, व्याजाची रक्कम आणि वसुलीची माहिती मागण्याचा अधिकार ग्राहकाला आहे. चुकीची रक्कम दाखवली गेली असेल, चुकीचे खाते जोडले गेले असेल किंवा कायदेशीर प्रक्रियेत त्रुटी असेल, तर ग्राहक योग्य मंचावर आक्षेप घेऊ शकतो. कर्जाची परतफेड ही ग्राहकाची आर्थिक जबाबदारी आहे, तर कायदेशीर आणि पारदर्शक पद्धतीने वसुली करणे ही बँकेची जबाबदारी आहे. अनेक कर्जखाती असतील, तर प्रत्येक खात्याचा संबंध, तारण आणि कायदेशीर आधार तपासूनच न्याय्य वसुली प्रक्रिया पूर्ण होऊ शकते.
स्रोत: मूळ बातमी
Leave a Reply