दिवाळीनंतर पंधरा दिवसांनी येणारा देव दिवाळीचा सण यंदा कार्तिक पौर्णिमेला साजरा होणार आहे. धार्मिक कथेनुसार, याच दिवशी भगवान शिवांनी त्रिपुरासुराचा पराभव केला होता आणि त्याच्या त्रासातून देवांची सुटका केली होती. त्या आनंदात देवांनी दिवे लावून उत्सव साजरा केला, त्यामुळेच या सणाला देव दीपावली असे नाव मिळाले, असे मानले जाते. वाराणसीतील घाटांवर या दिवशी लाखो दिवे लावले जातात. घरातही विधिपूर्वक पूजा करून दीपदान केले जाते.
देव दिवाळी २०२६ ची तारीख आणि शुभ वेळ
हिंदू पंचांगानुसार यंदा देव दीपावली मंगळवार, २४ नोव्हेंबर रोजी साजरी होईल. कार्तिक पौर्णिमा तिथी २३ नोव्हेंबर रोजी रात्री ११ वाजून ४२ मिनिटांनी सुरू होऊन २४ नोव्हेंबर रोजी रात्री ८ वाजून २३ मिनिटांपर्यंत राहील. पौर्णिमेच्या दिवशी प्रदोष काळ येत असल्याने दीपदान आणि देव दिवाळीचा उत्सव २४ नोव्हेंबरच्या संध्याकाळी साजरा केला जाईल. या दिवशी सकाळी स्नान करणे आणि दान करणे याला विशेष महत्त्व आहे. पूजा आणि दीपदानाच्या नेमक्या वेळा आपल्या शहराच्या स्थानिक पंचांगात तपासून घ्याव्यात.
पूजेसाठी लागणारे साहित्य
घरात देव दिवाळीची पूजा करताना प्रथम गणपती आणि शिव यांच्या मूर्ती किंवा शिवलिंगाची मांडणी करावी. पूजेसाठी व्यासपीठ, पिवळे वस्त्र, फुले, बेलपत्र, दुर्वा, चंदनाचा लेप, रोली, हळद, तांदळाचे दाणे, जानवे आणि पैंजण ठेवावेत. याशिवाय उदबत्ती, तुपाचा किंवा तेलाचा दिवा, कापसाची वात, कापूर आणि अत्तर लागते. शिवाच्या अभिषेकासाठी पाणी, गंगाजल, कच्चे दूध, दही, मध, तूप आणि पंचामृत वापरले जाते. नैवेद्यासाठी फळे, मिठाई, नारळ, विड्याचे पान, सुपारी आणि दक्षिणा ठेवावी.
पूजेची पद्धत आणि दिवे लावण्याचे नियम
देव दिवाळीच्या दिवशी सकाळी लवकर उठून स्नान करावे आणि स्वच्छ कपडे घालावेत. धार्मिक मान्यतेनुसार कार्तिक पौर्णिमेला पवित्र नदीत स्नान केल्याने आशीर्वाद मिळतो. नदीवर जाणे शक्य नसल्यास स्नानाच्या पाण्यात थोडे गंगाजल घालून घरीच स्नान करता येते. त्यानंतर सूर्यदेवाला जल अर्पण करून कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीसाठी प्रार्थना करावी. दिवसभरात आपल्या क्षमतेनुसार गरजू लोकांना अन्न, वस्त्र किंवा इतर वस्तूंचे दान करावे. सायंकाळच्या पूजेपूर्वी हात-पाय धुऊन स्वच्छ कपडे घालावेत. भगवान शिवाच्या आरतीनंतर घरातील देवघरात, मुख्य प्रवेशद्वारावर, तुळशीजवळ आणि अंगणात दिवे लावावेत. श्रद्धेनुसार तुपाचे किंवा तेलाचे दिवे लावता येतात. पूजेत विड्याचे पान, सुपारी, नारळ, फळे आणि दक्षिणा अर्पण करून कुटुंबाच्या सुखासाठी प्रार्थना करावी. दिवे लावताना ते सुरक्षित ठिकाणी ठेवावेत आणि पडदे किंवा ज्वलनशील वस्तूंजवळ नसावेत याची खात्री करावी. कार्तिक पौर्णिमेच्या संध्याकाळी दिवे लावल्याने घरात आनंद, शांती आणि शुभता येते, असे मानले जाते.
Leave a Reply