कच्चे तेल भारतासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. त्याच्या किंमती वाढल्या तरी त्याचा परिणाम भारतावर होतो, आणि पुरवठ्यात अडथळा आला तरी चिंता वाढते. लोकसंख्येचा विचार करता भारत कच्च्या तेलावर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून आहे. कच्च्या तेलाच्या आयातीत भारत जगात तिसऱ्या क्रमांकावर आहे.
आता भारताला कच्चे तेल विकण्यासाठी एक प्रकारची चढाओढ सुरू झाली आहे. ऑक्टोबर महिन्यात भारताने संयुक्त अरब अमिरातीपेक्षा सौदी अरेबियाकडून जास्त तेल आयात केले. इराण युद्धानंतर पहिल्यांदाच असे घडले आहे. सौदी अरेबियाला आपला बाजारातील वाटा टिकवायचा होता, त्यामुळे त्यांनी सवलतीच्या दरात तेल विकण्याचा प्रस्ताव दिला होता.
आकड्यांनुसार, ऑक्टोबरमध्ये भारताने रशियाकडून सर्वाधिक तेल खरेदी केले. त्यानंतर सौदी अरेबिया आणि संयुक्त अरब अमिरातीचा क्रमांक येतो.
सौदीकडून आयात वाढली, अमिरातीकडून घटली
सौदी अरेबियाकडून होणारी आयात वाढून जवळपास ७,९०,००० बॅरल प्रतिदिन झाली आहे. मागील आठ महिन्यांतील ही सर्वाधिक आयात आहे. संयुक्त अरब अमिरातीकडून होणारी तेल खरेदी कमी होऊन ६,१२,००० बॅरल प्रतिदिन झाली आहे. मागील सात महिन्यांतील हा सर्वात खालचा स्तर आहे.
सौदी अरेबियाने तेल उत्पादन वाढवले असून लाल समुद्रातील यानबू बंदरातून निर्यात वाढवली आहे. सौदी अरेबियाने भारताला तेल खरेदीत सवलत दिली आहे.
एकूण आयातीचा विक्रम
ऑक्टोबर महिन्यात भारताची एकूण तेल आयात ५.५८ दशलक्ष बॅरल प्रतिदिन या विक्रमी पातळीवर पोहोचली आहे. सप्टेंबरच्या तुलनेत ही आयात ४.७ टक्क्यांनी जास्त आहे. सप्टेंबरच्या तुलनेत रशियाकडून होणारी आयात ३.५ टक्क्यांनी वाढून १.८५ दशलक्ष बॅरल प्रतिदिन झाली आहे. भारताच्या एकूण खरेदीचा जवळपास एक तृतीयांश भाग रशियाकडून येतो.
फेब्रुवारीच्या अखेरीस इराण युद्धाला सुरुवात झाली. इराणने होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद केली. त्यावेळी भारताने रशियाकडून तेल खरेदी मोठ्या प्रमाणात वाढवली. एप्रिलनंतर अमिरातीकडून होणाऱ्या तेल आयातीत सुधारणा झाली. जगातील अनेक देशांची अर्थव्यवस्था तेलावर अवलंबून आहे, त्यामुळे तेल हा जागतिक राजकारणातील महत्त्वाचा मुद्दा ठरतो.
Leave a Reply