अमेरिकेतील सर्वात महत्त्वाचे आणि जागतिक शहर असलेल्या न्यूयॉर्कमध्ये यंदाचा दिवाळी उत्सव एका ऐतिहासिक आणि भावनिक क्षणाचा साक्षीदार ठरला आहे. न्यूयॉर्क शहराचे महापौर झोहरान ममदानी यांनी मंगळवारी, १७ नोव्हेंबर २०२६ रोजी आपल्या अधिकृत निवासस्थानी एका भव्य दिवाळी सोहळ्याचे आयोजन केले होते. या कार्यक्रमाला भारतीय-अमेरिकन समुदायातील मान्यवर मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. या सोहळ्याला संबोधित करताना महापौर ममदानी यांनी केवळ सणाच्या शुभेच्छाच दिल्या नाहीत, तर हिंदू धर्माची शिकवण, रामायण आणि महाभारत या महान महाकाव्यांचे सद्गुण आणि सध्या अमेरिकेत भारतीय-अमेरिकन, हिंदू व शीख समुदायाविरुद्ध वाढत असलेल्या वांशिक द्वेषावर अत्यंत परखड व संवेदनशील भाष्य केले.
झोहरान ममदानी हे न्यूयॉर्क शहराच्या इतिहासातील पहिले भारतीय-अमेरिकन महापौर आहेत. या खास प्रसंगी बोलताना ते काहीसे भावुक झाले होते. ते म्हणाले की, लहानपणापासून आपल्या कुटुंबासोबत दिवाळी साजरी करत मोठे झाले आहेत आणि आज न्यूयॉर्कचा महापौर म्हणून संपूर्ण शहरासोबत हा प्रकाशाचा सण साजरा करणे हा त्यांच्या आयुष्यातील सर्वात मोठा सन्मान आणि अभिमानाची गोष्ट आहे. आपली वैयक्तिक कौटुंबिक पार्श्वभूमी सांगताना त्यांनी स्पष्ट केले की, त्यांची आई आणि जगप्रसिद्ध चित्रपट दिग्दर्शिका मीरा नायर या एका पंजाबी हिंदू कुटुंबातील आहेत. त्यामुळे बालपणापासूनच त्यांनी आपल्या आईकडून हिंदू संस्कृतीतील सौंदर्य, ज्ञान आणि दिवाळीच्या परंपरा जवळून अनुभवल्या आहेत.
## रामायण आणि महाभारतातील जीवनमूल्यांची प्रशंसा
आपल्या भाषणात महापौर ममदानी यांनी भारतीय संस्कृतीचा आत्मा असलेल्या रामायण आणि महाभारत या दोन प्रमुख महाकाव्यांचा विशेष उल्लेख केला. ही दोन्ही महाकाव्ये केवळ धार्मिक ग्रंथ नसून, ती मानवी जीवन, कर्तव्य आणि नातेसंबंधांची सखोल शिकवण देणारी मार्गदर्शक तत्त्वे आहेत, असे त्यांनी सांगितले.
रामायणाचे महत्त्व विषद करताना ममदानी म्हणाले की, रामायण आपल्याला आदर्श नातेसंबंध कसे असावेत हे शिकवते. एक उत्तम भाऊ, एक कर्तव्यदक्ष पत्नी, एक आदर्श पती आणि एक सच्चा मित्र कसे असावे, याचे मूर्तिमंत उदाहरण आपल्याला रामायणातून पाहायला मिळते. तर दुसरीकडे, महाभारताचा संदर्भ देताना त्यांनी मार्मिक विश्लेषण केले. महाभारत आपल्याला कुटुंबांचे आणि मानवी स्वभावाचे खरे वास्तव दाखवते. जिथे सर्वात शूर वीर आणि बुद्धिमान व्यक्तीही कधीकधी अडखळतात, तिथे वैयक्तिक निष्ठेपेक्षा स्वतःचा धर्म म्हणजेच कर्तव्य आणि न्याय नेहमीच श्रेष्ठ असले पाहिजे, हा मोठा धडा महाभारत देते. हिंदू धर्म हा सत्याकडे जाण्याचे अनेक मार्ग सांगणारा धर्म असून, आपण मंदिरात, मशिदीत, गुरुद्वारात प्रार्थना करत असलो किंवा नसलो, तरी आपल्या प्रत्येकामध्ये तोच एक दैवी प्रकाश वास करतो, असेही त्यांनी यावेळी नमूद केले.
## हिंदू मंदिरांवरील हल्ले आणि द्वेषावर गंभीर चिंता
दिवाळीचा आनंद साजरा करत असतानाच, महापौर झोहरान ममदानी यांनी अमेरिकेतील दक्षिण आशियाई आणि भारतीय-अमेरिकन समुदायाला भेडसावणाऱ्या एका गंभीर समस्येकडे सर्वांचे लक्ष वेधले. अमेरिकेत गेल्या काही काळापासून हिंदू आणि शीख समुदायाविरुद्ध वाढत असलेल्या वांशिक भेदभावाबद्दल आणि द्वेषाच्या राजकारणाबद्दल त्यांनी तीव्र चिंता व्यक्त केली.
ममदानी यांनी स्पष्ट शब्दांत सांगितले की, गेल्या वर्षभरात अमेरिकेत हिंदू मंदिरांना लक्ष्य केले जाताना पाहिले आहे. इलिनॉयमधील एका हिंदू मंदिरावर झालेला गोळीबाराचा प्रयत्न अजूनही स्मरणात आहे. इतकेच नव्हे तर, अमेरिकेच्या संघीय सरकारच्या सर्वोच्च स्तरावरही शीख समुदायाला लक्ष्य केले गेले आहे. त्यांनी पुढे अत्यंत महत्त्वाचा मुद्दा मांडला की, जो वांशिक द्वेष पूर्वी समाजाच्या केवळ काही विशिष्ट आणि टोकाच्या घटकांपुरता मर्यादित मानला जात होता, तो आता दुर्दैवाने मुख्य प्रवाहातील राज्यस्तरीय निवडणूक प्रचाराच्या केंद्रस्थानी येऊन पोहोचला आहे.
द्वेषाचे आणि विभाजनाचे राजकारण नाकारण्याचे आवाहन करताना ममदानी यांनी याला अंधाराचे राजकारण असे संबोधले. दिवाळी हा अंधारावर प्रकाशाचा विजय मिळवण्याचा सण आहे, त्यामुळे समाजात फूट पाडणारा हा द्वेष मुळापासून उपटून टाकणे ही आपल्या प्रत्येकाची सामूहिक जबाबदारी असल्याचे त्यांनी ठणकावून सांगितले. आपल्या भाषणाचा समारोप करताना न्यूयॉर्कच्या महापौरांनी आश्वासन दिले की, प्रत्येक हिंदू-अमेरिकन आणि दक्षिण आशियाई नागरिकाला अमेरिकेत पूर्णपणे सुरक्षित आणि शांततापूर्ण वातावरणात जगता आले पाहिजे. कोणत्याही भीतीशिवाय किंवा दबावाशिवाय त्यांना आपल्या धर्माचे पालन करण्याचा आणि सण साजरे करण्याचा पूर्ण अधिकार आहे, आणि ते सुनिश्चित करणे हे प्रशासनाचे व समाजाचे कर्तव्य आहे. त्यांच्या या विधानाचे उपस्थित भारतीय-अमेरिकन समुदायाने टाळ्यांच्या कडकडाटात स्वागत केले.
Leave a Reply