व्यवस्थापनात महिला फक्त १२ टक्के! पगारातही २८ टक्के तफावत

कामाच्या ठिकाणी महिलांना मिळणाऱ्या संधी आणि पगार याबाबत आंतरराष्ट्रीय श्रम संघटनेच्या नव्या अहवालातून भारताचे चिंताजनक चित्र समोर आले आहे. ‘विमेन इन बिझनेस अँड मॅनेजमेंट – स्केलिंग सक्सेस’ या नावाच्या या अहवालानुसार, भारतात व्यवस्थापकीय पदांवर महिलांचा वाटा १२ टक्क्यांपेक्षाही कमी आहे. हा अहवाल ९९ देशांमधील ११,९५७ उद्योगांवर केलेल्या सर्वेक्षणावर आधारित आहे.

आशिया-प्रशांत क्षेत्रात भारत ३२व्या स्थानी

आशिया-प्रशांत क्षेत्रातील ३४ देश आणि अर्थव्यवस्थांमध्ये भारत ३२ व्या स्थानावर आहे. या यादीत भारत केवळ पाकिस्तान आणि बांग्लादेशच्या पुढे आहे. आशिया-प्रशांत क्षेत्रात दर पाचपैकी एक म्हणजेच जवळपास २० टक्के महिला व्यवस्थापक आहेत, तर जागतिक पातळीवर हे प्रमाण ३०.५ टक्के आहे. भारतात एकूण व्यवस्थापक पदांसह वरिष्ठ आणि मध्यम व्यवस्थापन या दोन्ही स्तरांवर महिलांचा सहभाग अत्यंत कमी आहे.

सेंटर फॉर विमेन्स डेव्हलपमेंट स्टडीजच्या प्राध्यापक नीथा एन. यांच्या मते, या तफावतीमागे दोन मोठी कारणे आहेत. पहिले म्हणजे महिलांच्या क्षमतेबद्दल समाजात असणारे रुढीवादी विचार, ज्यामुळे त्यांना उच्च पदांसाठी योग्य मानले जात नाही. दुसरे म्हणजे घर, परिवार आणि मुलांच्या संगोपनाची मोठी जबाबदारी, ज्यामुळे महिलांना स्वतःहूनच या पदांपासून मागे हटावे लागते.

पगारात २८ टक्के तफावत, पण नेतृत्वात सकारात्मक चित्र

अहवालानुसार, भारतातील महिला कर्मचाऱ्यांना पुरुषांच्या तुलनेत प्रति तासाला जवळपास २८ टक्के कमी पगार मिळतो. २३ आशिया-प्रशांत अर्थव्यवस्थांमध्ये ही चौथी सर्वात मोठी वेतन तफावत आहे. या बाबतीत भारताच्या पुढे केवळ टोंगा (जवळपास ६४ टक्के), दक्षिण कोरिया (जवळपास ४१ टक्के) आणि व्हानुआतू (जवळपास २९ टक्के) हे देश आहेत. मात्र, व्यवस्थापकाच्या स्तरावर भारतात महिला आणि पुरुषांच्या पगारातील तफावत जवळपास शून्य आहे. म्हणजेच उच्च पदांवर पोहोचल्यानंतर पुरुष आणि महिलांच्या कमाईमध्ये मोठा फरक दिसून येत नाही.

शिक्षणाच्या क्षेत्रातही तफावत दिसते. भारतात उच्च शिक्षण घेणाऱ्या एकूण महिलांपैकी २३.१ टक्के महिलांनी विज्ञान, तंत्रज्ञान, अभियांत्रिकी आणि गणित या विषयांचे शिक्षण घेतले आहे, तर पुरुषांमध्ये हा आकडा ३१.४ टक्के आहे. अहवालाचे म्हणणे आहे की, वेतन आणि पदांमधील ही तफावत केवळ शिक्षण किंवा कामाच्या तासांच्या आधारावर समजून घेता येत नाही. व्यवसायाचे लैंगिक विभाजन, महिलांच्या कामाचे कमी मोजमाप आणि कुटुंबाची काळजी घेण्याशी संबंधित जबाबदाऱ्या यांसारख्या अनेक समस्या यामागे आहेत.

दुसरीकडे, एक सकारात्मक बाजूही समोर आली आहे. ज्या कंपन्या किंवा व्यवसायांची धुरा महिलांच्या हातात असते, त्यांच्या व्यावसायिक कामगिरीमध्ये सुधारणा दिसून आली आहे. ज्या व्यवसायांचे नेतृत्व महिला मुख्य कार्यकारी अधिकारी करतात, त्या व्यवसायांना पुरुष मुख्य कार्यकारी अधिकारी असलेल्या व्यवसायांच्या तुलनेत चांगले व्यावसायिक परिणाम मिळण्याची शक्यता ६.४ टक्के जास्त असते. ज्या कंपन्यांच्या मंडळाच्या अध्यक्ष महिला आहेत, तिथे उत्तम निकाल मिळण्याची शक्यता १७.५ टक्के जास्त असल्याचे अहवालात म्हटले आहे.

स्रोत: मूळ बातमी