घराबाहेर पडण्यापूर्वी रस्त्यावरची गर्दी तपासणे ही आता रोजची सवय झाली आहे. नकाशावर दिसणारी लाल रेघ म्हणजे वाहतूक कोंडी आणि हिरवी रेघ म्हणजे मोकळा रस्ता, हे समीकरण सगळ्यांना माहीत आहे. पण एखाद्या रस्त्यावर नेमक्या याच क्षणी किती वाहने अडकली आहेत, हे एका अ‍ॅपला कसे समजते, यामागचे तंत्रज्ञान तितकेच रंजक आहे.
लाखो फोनमधून गोळा होणारा वेगाचा डेटा
या यंत्रणेचा पाया म्हणजे आपल्या खिशातील स्मार्टफोन. २००९ पासून या पद्धतीचा वापर सुरू झाला आहे. फोनमध्ये नकाशा सुरू असताना किंवा स्थानसेवा चालू असताना, फोन पार्श्वभूमीतून सर्व्हरला अज्ञात स्वरूपात माहिती पाठवतो. उदाहरणार्थ, ज्या रस्त्यावर ताशी ६० किलोमीटर वेगाची मर्यादा आहे, तिथून जाणाऱ्या अनेक फोनचा वेग अचानक ताशी ५ किलोमीटरवर आला, तर तिथे वाहने थांबली आहेत किंवा संथ गतीने जात आहेत, हे प्रणाली ओळखते. हजारो फोनमधून येणारा हा वेगाचा डेटा एकत्र करून नकाशावर त्या ठिकाणी लाल रंग दाखवला जातो. या प्रक्रियेत व्यक्तीची ओळख पटवणारी माहिती घेतली जात नाही; फक्त वाहनाचा वेग आणि दिशा लक्षात घेतली जाते.
इतिहास आणि यंत्रशिक्षणाची साथ
फक्त आताच्या क्षणाची माहिती पुरेशी नसते. गेल्या अनेक वर्षांतील वाहतुकीच्या नोंदींचा मोठा साठा तयार करण्यात आला आहे. यंत्रशिक्षणावर आधारित प्रणाली या नोंदींचे विश्लेषण करतात. कार्यालयीन भागात सोमवारी सकाळी नऊ वाजता किती गर्दी असते आणि रविवारी सकाळी तिथली परिस्थिती कशी असते, याची तुलना सध्याच्या थेट माहितीशी केली जाते. या कामासाठी डीपमाइंड या कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रयोगशाळेसोबत काम केले जाते आणि त्यामुळे प्रवासाच्या वेळेचा अंदाज ९७ टक्क्यांपेक्षा अधिक अचूक मिळतो, असे सांगितले जाते.
रस्त्यावरील सेन्सर आणि वापरकर्त्यांचा वाटा
फोनच्या माहितीशिवाय आणखीही स्रोत वापरले जातात. अनेक देशांतील वाहतूक विभागांनी रस्त्यांवर बसवलेले रडार, लेझर आणि इन्फ्रारेड सेन्सर यांचा डेटा घेतला जातो. तसेच २०१३ मध्ये वेझ हे वापरकर्त्यांकडून माहिती गोळा करणारे अ‍ॅप विकत घेण्यात आले. त्याचे वापरकर्ते रस्त्यावरील अपघात, बंद पडलेली वाहने किंवा तपासणी यांची माहिती स्वतः नोंदवतात. यंत्रांकडून मिळणारा डेटा आणि माणसांकडून मिळणारी माहिती एकत्र आल्याने नकाशावरील वाहतुकीची माहिती अधिक अचूक होते. म्हणजेच, नकाशाच्या मदतीने रस्ता शोधताना आपण नकळतपणे इतर चालकांनाही माहिती पुरवत असतो.
स्रोत: मूळ बातमी
Leave a Reply