वटवाघळांसाठी शंभर वर्षांपासून फटाकेमुक्त दिवाळी

तामिळनाडूतील मयिलादुथुरई जिल्ह्यातील पेरम्बूर गावात गेल्या एका शतकापासून फटाक्यांशिवाय दिवाळी साजरी केली जाते. येथे वळ्वाल थोप्पू, म्हणजे वटवाघळांची बाग, येथील सुमारे १५० वर्षे जुन्या वडाच्या झाडावर शेकडो वटवाघळांचा डेरा आहे. या मुक्या जीवांना जीवघातक ध्वनी प्रदूषण आणि धुरापासून वाचवण्यासाठी अनेक पिढ्या येथे दिवाळीत फटाके फोडत नाहीत. गावकरी केवळ दिवे पेटवून आणि मंदिरात पूजा करून दिवाळी साजरी करतात.

वटवाघळे पर्यावरणासाठी का महत्त्वाची

या वडावर राहणारी शेकडो मोठी फळभक्षी वटवाघळे, ज्यांना इंडियन फ्लाईंग फॉक्स म्हणतात, पर्यावरणाच्या साखळीतील महत्त्वाचे सजीव आहेत. ही वटवाघळे फळांच्या बिया पसरवण्यात आणि परागकण पसरवण्यात महत्त्वाची भूमिका निभावतात, ज्यामुळे जंगलाचा आणि हिरव्या वनस्पतींचा विस्तार होतो. वटवाघळे रात्री अन्नासाठी बाहेर पडतात आणि दिवसा आराम करतात. त्यामुळे फटाक्यांचा मोठा आवाज आणि धूर त्यांचे संतुलन बिघडवू शकतो. हा धोका ओळखून गावकऱ्यांनी अनेक पिढ्यांपासून फटाक्यांना दूर ठेवले आहे आणि या मुक्या प्राण्यांचा आसरा केवळ आपल्या आनंदासाठी उजाडू न देण्याचा निर्णय घेतला आहे.

इतर गावांतही अशीच संवेदनशीलता

निसर्गाबद्दल असलेली ही संवेदनशीलता केवळ पेरम्बूरपुरती मर्यादित नाही. विल्लुपुरम जिल्ह्यातील कझुपेरुम्पक्कम गावातही वटवाघळांच्या सुरक्षेसाठी फटाक्यांवर बंदी आहे. कोयम्बतूर जिल्ह्यातील किट्टमपालयम गावात २०१२ मध्ये शाळांद्वारे एक मोहीम सुरू करण्यात आली, ज्यानंतर शेकडो कुटुंबांनी सणात फटाके न वाजवण्याचा संकल्प केला आहे. या गावांतील लोकांचे म्हणणे आहे की हे जीव त्यांचे पाहुणे आहेत आणि त्यांचे शांततामय जीवन गावाच्या समृद्धीचा आधार आहे. आज पेरम्बूरचा हा अनोखा प्रयत्न निसर्गप्रेमी आणि पर्यटकांना आकर्षित करत आहे. पर्यटनामुळे रोजगाराची आशा वाढली असली तरी माणसांची गर्दी वाढल्यास येथील शांतता भंग होईल, अशी चिंताही आहे. त्यामुळे वनविभाग आणि स्थानिक लोक असा मार्ग काढण्याचा प्रयत्न करत आहेत, ज्यात पर्यटक दूरूनच ही वटवाघळे पाहू शकतील आणि या मुक्या जीवांना काही त्रास होणार नाही.

स्रोत: मूळ बातमी