टेक इनोव्हेशन हबमुळे मराठवाड्याचे चित्र बदलणार

गेल्या पाच दशकांत छत्रपती संभाजीनगरने उत्पादन आणि औद्योगिक क्षेत्रात स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण केली आहे. आता पुढील दोन दशकांत मराठवाड्याला जागतिक पातळीवरील अभियांत्रिकी, तंत्रज्ञान आणि नवकल्पनांचे केंद्र बनवण्याची मोठी संधी उपलब्ध आहे. त्यासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्ता, संशोधन, डिझाइन, कृषी तंत्रज्ञान, वैद्यकीय तंत्रज्ञान, प्रगत उत्पादन, स्टार्टअप्स आणि बौद्धिक संपदा निर्मितीवर भर द्यावा लागेल, असे मत तंत्रज्ञान क्षेत्रातील अनुभवी उद्योजक प्रशांत देशपांडे यांनी व्यक्त केले आहे.

तीन दशकांचा अनुभव आणि जागतिक प्रवास

यांत्रिकी अभियांत्रिकी आणि व्यवस्थापनाचे शिक्षण घेतलेल्या देशपांडे यांना माहिती तंत्रज्ञान, अभियांत्रिकी सेवा आणि डिजिटल सोल्युशन्स क्षेत्रात तीन दशकांहून अधिक अनुभव आहे. १९९० मध्ये त्यांनी एक्सपर्ट ग्लोबल सोल्युशन्सची स्थापना केली. त्यांच्या नेतृत्वात कंपनीने भारतासह युरोप आणि अमेरिकेत व्यवसाय विस्तारला. २०२१ मध्ये फ्रान्समधील आल्टेन समूहाने कंपनीचे अधिग्रहण केले आणि २०२४ मध्ये त्यांनी आल्टेन इंडियाचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी म्हणून जबाबदारी सांभाळली. सध्या ते आरोग्यसेवा, वैद्यकीय तंत्रज्ञान आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षेत्रात नवकल्पना विकसित करण्याचे काम करत आहेत. स्थानिक तरुणांच्या कौशल्याला योग्य संधी मिळाली, उद्योग आणि शिक्षण संस्थांमध्ये समन्वय साधला गेला आणि स्वतंत्र तंत्रज्ञान केंद्र उभारले गेले, तर पुढील वीस वर्षांत दहा हजार टेक स्टार्टअप्स आणि पाच लाख रोजगार निर्माण करण्याचे उद्दिष्ट गाठता येऊ शकते, असा त्यांचा विश्वास आहे.

प्रत्येक क्षेत्रासाठी पुढील दिशा

२०२६ पासून मराठवाड्याच्या विकासाचे पुढील टप्पे कसे असावेत, याबाबतही देशपांडे यांनी आपली भूमिका मांडली. कृषी क्षेत्रात कापूस, सोयाबीन, डाळी आणि बियाणांच्या उत्पादनात प्रदेश आधीच पुढे आहे; आता त्यात कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर आधारित अचूक शेती, हवामानाशी सुसंगत स्मार्ट शेती, जागतिक दर्जाचे कृषी तंत्रज्ञान आणि बियाणांच्या नवकल्पनांचे केंद्र बनवण्याची भर घालायला हवी. उत्पादन क्षेत्रात अत्याधुनिक प्रणाली, रोबोटिक्स आणि निर्यातीवर भर असावा, तर सेवा क्षेत्रात ज्ञानाधारित अर्थव्यवस्थेतून विकासाला चालना द्यावी. आरोग्य क्षेत्रात हेल्थटेक, मेडटेक आणि मेडिकल टुरिझममध्ये मोठी संधी असून शिक्षण क्षेत्रात स्वतंत्र संशोधन विद्यापीठे आणि उद्यमशीलतेला पाठबळ देणारी यंत्रणा उभारण्याची गरज आहे. अजिंठा आणि वेरूळ ही जागतिक वारसा स्थळे केवळ स्थळदर्शनापुरती न ठेवता पर्यटकांसाठी संस्मरणीय अनुभव म्हणून विकसित करावीत, तसेच इको-टुरिझम, वेलनेस टुरिझम आणि डिजिटल टुरिझमवर लक्ष द्यावे, असेही त्यांनी सांगितले. हे सर्व साध्य झाल्यास अर्थव्यवस्थेत कृषी क्षेत्राचा वाटा १५ ते १८ टक्के, उत्पादन आणि बांधकाम क्षेत्राचा वाटा ३२ ते ३५ टक्के आणि सेवा क्षेत्राचा वाटा ४७ ते ५० टक्क्यांपर्यंत पोहोचू शकेल, तर तंत्रज्ञान आणि नवकल्पना क्षेत्राचे योगदान ८ ते १० टक्क्यांपर्यंत वाढू शकेल, असा अंदाज त्यांनी व्यक्त केला.

मराठवाडा १.० ते ६.०: १९८६ ते २०४७ चा प्रवास

देशपांडे यांनी मराठवाड्याच्या १९८६ ते २०४७ या कालावधीतील विकासाची सहा टप्प्यांत संकल्पनात्मक मांडणी केली आहे. १९८६ ते १९९५ या काळात कृषी, वारसा, पर्यटन आणि औद्योगिकीकरणाची सुरुवात झाली. १९९६ ते २००५ दरम्यान झपाट्याने औद्योगिकीकरण झाले, तर २००६ ते २०१५ या काळात ऑटोमोटिव्ह, औषधनिर्मिती, मद्यनिर्मिती, कृषी आणि निर्यात क्षेत्रांचा विस्तार झाला. २०१६ ते २०२५ या टप्प्यात ईव्ही परिसंस्थेचा विकास, औद्योगिक कॉरिडॉर आणि प्रमुख पायाभूत सुविधा उभारल्या गेल्या. २०२६ ते २०३५ या टप्प्यात ज्ञान, गुणवत्ता, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, संशोधन, तंत्रज्ञान आणि स्टार्टअप्सच्या माध्यमातून विकास अपेक्षित आहे, तर २०३६ ते २०४७ या टप्प्यात जागतिक दर्जाचे अभियांत्रिकी, उत्पादन आणि तंत्रज्ञान केंद्र म्हणून नवकल्पनांमध्ये नेतृत्व आणि बौद्धिक संपदा निर्मिती हे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे.

स्रोत: मूळ बातमी