वर्धा जिल्ह्यात पावसातील तूट, जमिनीतील कमी झालेला ओलावा, विहिरी आणि बोरवेलच्या पाणीपातळीत झालेली घट तसेच सिंचनासाठी प्रकल्पांतील पाणीसाठा लक्षात घेता, रब्बी हंगामातील पीक नियोजन करताना शेतकऱ्यांनी उपलब्ध पाण्याच्या पाळ्यांचा अचूक अंदाज घेऊनच पेरणी आणि पेरणी क्षेत्र निश्चित करावे. मुख्यतः कमी पाण्यात येणाऱ्या आणि जास्त नफा देणाऱ्या पिकांनाच प्राधान्य द्यावे, असे आवाहन कृषी विभागाने केले आहे.
यंदाच्या रब्बी हंगामात प्रतिकूल हवामानाच्या परिस्थितीतही शेतकऱ्यांना समाधानकारक उत्पादन मिळावे, यासाठी कृषी विभागामार्फत पीक नियोजन, सिंचन व्यवस्थापन, सुधारित पीक पद्धती आणि शासकीय योजनांच्या लाभाबाबत मार्गदर्शन केले जात आहे. उपलब्ध सिंचन पाण्याचा प्रत्येक थेंब महत्त्वाचा असून, पाणी मिळणाऱ्या गावातील शेवटच्या शेतकऱ्यापर्यंत सिंचन नियोजनाची माहिती पोहोचवण्यावर भर दिला जात आहे.
कोणती पिके निवडावीत
जिल्ह्यातील काळ्या आणि मध्यम जमिनीसाठी हरभरा, करडई, मोहरी, जवस, मसूर आणि रब्बी ज्वारी ही पिके जमिनीचा प्रकार, उपलब्ध ओलावा आणि सिंचनाची सोय लक्षात घेऊन निवडावीत. करडई हे खोल मुळामुळे तुलनेने दुष्काळ सहन करणारे पीक आहे, तर हरभरा पिकात जमिनीतील उर्वरित ओलाव्याचा प्रभावी वापर करता येतो. मोहरी, जवस आणि मसूर ही पिकेही कमी पाण्याच्या परिस्थितीत योग्य ठरू शकतात.
सूर्यफूल पिकासाठी तुलनेने अधिक सिंचन लागते, त्यामुळे त्याची निवड पाण्याच्या उपलब्धतेनुसार करावी. पिकांच्या संवेदनशील अवस्थेत पाण्याचा ताण पडू नये यासाठी शेतकऱ्यांनी ठिबक किंवा तुषार सिंचनाचा वापर करावा. गरजेनुसार कृषी विभागाच्या तांत्रिक मार्गदर्शनानुसार पिकांच्या अवस्थेला अनुरूप उपाययोजना कराव्यात. पोटॅशियम नायट्रेट किंवा अँटी-ट्रान्सपिरंटसारख्या निविष्ठांचा वापर संबंधित पिकासाठीच्या शिफारशी, योग्य मात्रा आणि कृषी तज्ज्ञांच्या सल्ल्यानुसारच करावा.
पाणीपाळ्या आणि बियाणे मिनीकिट
निम्न वर्णा, बौर आणि पौथरा सिंचन प्रकल्पांच्या लाभक्षेत्रात रब्बी हंगामासाठी पाण्याच्या उपलब्धतेनुसार पाणीपाळ्यांचे नियोजन केले जात आहे. पाटबंधारे विभाग आणि प्रकल्प सल्लागार समितीच्या निर्णयानुसार सिंचनाचे वेळापत्रक ठरणार असून, साधारणपणे पेरणी आणि पिकांच्या प्राथमिक वाढीसाठी नोव्हेंबरच्या दुसऱ्या किंवा तिसऱ्या आठवड्यात पहिली पाणीपाळी आणि पिकांच्या गरजेनुसार डिसेंबर अखेर किंवा जानेवारीच्या पहिल्या आठवड्यात दुसरी पाणीपाळी मिळण्याच्या दृष्टीने नियोजन प्रस्तावित आहे.
रब्बी हंगामात ज्वारी आणि मसूर पिकांच्या मिनीकिट योजनेंतर्गत उपलब्धतेनुसार ज्वारीची १,००० आणि मसूरची ७०० मिनीकिटे वाटण्याचे नियोजन आहे. प्रति शेतकरी एक मिनीकिट या प्रमाणात ज्वारीचे ४ किलो आणि मसूरचे ८ किलो बियाणे मिळणार आहे. महाडीबीटी पोर्टलवर अर्ज केलेल्या आणि निवड झालेल्या शेतकऱ्यांनी संबंधित तालुका कृषी अधिकारी कार्यालयाशी संपर्क साधावा.
स्रोत: मूळ बातमी
Leave a Reply