भारतात सापांच्या हजारो प्रजाती आढळून येतात. यातील काही प्रजाती विषारी आहेत, तर काही बिनविषारी आहेत. मात्र, लहानपणापासूनच साप विषारी असल्याचे ऐकत आलेल्यामुळे अनेकांना कुठेही साप दिसला की त्याला मारण्याचा प्रयत्न करण्याची सवय लागते. जंगलात राहणाऱ्या आदिवासी समुदायांकडे मात्र सापांपासून बचाव करण्याचा वेगळा अनुभव आणि खास युक्ती असल्याचे सांगितले जाते.
जंगलातील जीवन आणि सापांची भीती
जंगलात राहणाऱ्या लोकांना सापांशी सामना होण्याची शक्यता अधिक असते. त्यामुळे त्यांच्याकडे सापांपासून स्वतःचा जीव वाचवण्याचे पारंपरिक ज्ञान असते. ही युक्ती वापरल्यामुळे साप पुन्हा त्यांच्या जवळही येत नाही, असे सांगितले जाते. जंगलातील दैनंदिन जीवनात अशा उपायांचे महत्त्व मोठे असते.
सापांबद्दलची भीती ही सर्वसाधारण आहे. मात्र, सर्वच साप विषारी नसतात हे लक्षात घेणे गरजेचे आहे. काही जाती बिनविषारी असतात, तरीही भीतीपोटी लोक सापांना मारण्याचा प्रयत्न करतात. यामुळे साप आणि माणूस यांच्यातील संघर्ष वाढतो.
पारंपरिक ज्ञानातून बचाव
आदिवासी समुदायांचे सापांबद्दलचे ज्ञान हे वर्षानुवर्षांच्या अनुभवातून तयार झालेले असते. जंगलात वावरताना कोणती काळजी घ्यावी, सापांपासून कसे दूर राहावे, याची त्यांना चांगली जाण असते. त्यांच्या खास युक्तीमुळे साप जवळ येत नाहीत, असा दावा केला जातो.
या निमित्ताने सापांबद्दलच्या समजुतींवरही चर्चा होते. साप दिसला की लगेच मारण्याऐवजी त्यांच्यापासून सुरक्षित अंतर राखणे आणि त्यांच्या नैसर्गिक अधिवासाचा आदर करणे, हाच योग्य मार्ग असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात. आदिवासींच्या या युक्तीची चर्चा त्यामुळे लक्ष वेधून घेत आहे.
स्रोत: मूळ बातमी
Leave a Reply