भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याच्या इतिहासात अनेक महान नेत्यांनी आपल्या कार्याचा ठसा उमटवला, मात्र स्वातंत्र्यानंतर विखुरलेल्या भारताला एकसंघ राष्ट्र म्हणून उभे करण्याचे ऐतिहासिक कार्य सरदार वल्लभभाई पटेल यांनी केले. त्यांच्या पोलादी इच्छाशक्तीमुळेच त्यांना ‘लोहपुरुष’ म्हणून ओळखले जाते. ३१ ऑक्टोबर हा त्यांचा जयंती दिन असून त्यानिमित्त त्यांच्या स्मृतीस वंदन केले जाते.
३१ ऑक्टोबर १८७५ रोजी गुजरातमधील नडियाद येथे जन्मलेल्या वल्लभभाई पटेल यांनी वकिलीचे शिक्षण घेतले, मात्र देशसेवेच्या ध्येयाने प्रेरित होऊन त्यांनी स्वातंत्र्यलढ्यात उडी घेतली. महात्मा गांधींच्या विचारांचा प्रभाव स्वीकारत त्यांनी शेतकरी, कष्टकरी आणि सामान्य जनतेला संघटित केले. १९१८ मधील खेडा सत्याग्रह आणि १९२८ मधील बारडोली सत्याग्रहातील त्यांचे नेतृत्व विशेष उल्लेखनीय ठरले. बारडोलीच्या यशस्वी आंदोलनानंतर जनतेने त्यांना प्रेमाने ‘सरदार’ ही उपाधी दिली.
संस्थानांचे विलीनीकरण
१५ ऑगस्ट १९४७ रोजी भारताला स्वातंत्र्य मिळाले, तेव्हा देशासमोर संस्थानांच्या विलीनीकरणाचे मोठे आव्हान उभे होते. तत्कालीन उपपंतप्रधान आणि गृहमंत्री म्हणून सरदार पटेल यांनी आपल्या मुत्सद्देगिरी, धैर्य, दूरदृष्टी आणि ठाम निर्णयक्षमतेच्या बळावर ५६० हून अधिक संस्थानांचे भारतीय संघराज्यात विलीनीकरण घडवून आणले. हे कार्य आधुनिक भारताच्या एकात्मतेचा भक्कम पाया ठरले.
व्यक्तिमत्त्व आणि संदेश
सरदार पटेल यांचे व्यक्तिमत्त्व केवळ कठोर प्रशासकाचे नव्हते, तर ते संवेदनशील जननेते आणि कुशल संघटकही होते. देशाची एकता, अखंडता आणि प्रशासन व्यवस्था मजबूत करण्यासाठी त्यांनी मोलाचे योगदान दिले. १५ डिसेंबर १९५० रोजी त्यांचे निधन झाले, मात्र त्यांचे विचार आणि कार्य आजही प्रत्येक भारतीयाला प्रेरणा देतात. आजच्या काळात जात, धर्म, भाषा आणि प्रांत यांच्या पलीकडे जाऊन राष्ट्रीय एकात्मतेचा विचार करण्याची गरज अधिक प्रकर्षाने जाणवते. सरदार पटेल यांचे जीवन एकच संदेश देते — राष्ट्रहित सर्वोच्च आणि एकता हीच भारताची खरी शक्ती.
स्रोत: मूळ बातमी
Leave a Reply